پروژه هنری کودکان : دیناسورهای دوست داشتنی

درباره شیوه آموزش به طریق پروژه ای در درس پروژه رنگین کمان مطالبی را به صورت کلی بیان کردم اما امروز قصد دارم در ادامه مبحث رویکردهای خاص آموزش به کودکان از طریق پروژه ای ضمن بیان درس امروز یعنی رویکرد آموزشی هنر کودکان به صورت پروژه ای به ناگفته های خاص در این زمینه اشاراتی داشته باشم .

در رویکرد آموزشی متداول یا قدیمی یک مربی هنری به این گونه بود که مربی با توجه به دانش و اندوخته های خودش کلاس هنری را اجرا میکرد و گاهی هم از کتابهایی در این زمینه استفاده میکرد. که این کتابها نه با روحیه و ساختار ذهنی کودکان هماهنگ بود و نه مربی میتوانست از آن استفاده کند. این رویکرد به اندازه ای ضعیف بود که کلاس هنری بچه ها به مرور به زنگ تفریح یا بهتر بگویم زنگ وقت تلف کردن تبدیل شد.

معلم خود آگاهی کافی از هنر کودکان نداشت و به این کتابها روی می آورد واین کتابها به صورت کلی طراحی و بین تمام نقاط کشور توزیع میشوند و به هیچ عنوان نه بحث اقلیم شناسی و مردمم شناسی در آن توجه شده بود و نه بحث روانشناسی کودکان معیار آن کتاب بود .با توجه به ضعف بزرگ این کتابها و خیلی از مسائل دیگر در تمام دنیا رویکردهاای آموزش خاصی بر منبای توجه به آموزش و مهارت آموزی های بیشتر کودکان در سراسر دنیا به وجود آمد.که من در این سایت و آنها به صورت مفصل خواهم پرداخت  .

اشاره به چندرویکرد آموزشی برای کودکان

یکی ازاین رویکردها آموزشی  رویکرد رجیو امیلیا که در کشور ایتالیا به وجود آمد و بسیار کاربردی و مفید است . و ساختار این رویکرد بر مبنای یاد دادن و یادگرفتن سه عنصر اصلی این رویکرد یعنی کودک- مربی و والدین هستند در این رویکرد چرخه یاد دادن و یاد گرفتن متوقف نمیشود و تمرکز روی کودکان به عنوان موجوداتی خلاق – باهوش و فوقالعاده اجتماعی بیان شده است.

یا شیوه پروژه ای که تحت عنوان تلفیق مطالعات محتوایی توسط کاتز و گروه او ابداع شد که محوریت این تحقیق و پژوهش انفرادی یا گروهی کودکان بر روی یک موضوع خاص که ارزش بالایی برای یادگیری کودکان داشته باشد . در واقع  دراین شیوه ( پروژه ای ) سعی میشود که کودکان نهایت استفاده و مهارت را از آن موضوع به صورت تلفیق محتوایی و عملی به دست آورند و نکات مهم این شیوه توجه زیاد به کارعملی یا همان مهارت آموزی کودکان است و…

یا شیوه آموزشی هنرکودکان و تخیل خلاقانه  که با رویکرد هنر – خلاقیت و بازی با توجه به سه عنصر مربی والدین و کودکان بر روی تخیل کودکان تمرکز دارد در این شیوه هر سه عنصر ذکر شده روی تخیل تمرکز دارند و در نهایت این تخیل به خلاقیت کودک کمک خواهد کرد. در این رویکرد آموزشی که نمودار آن به صورت کلی خواهید دید مربی- کودک و والدین در یک چرخه از تخیل قرار میگیرند که کودک را در مسیر خلاقیت قرار دهند شبیه این موضوع که اولیا و مربی در دنیای تخیلی کودک وارد شوند و کودک آنها را به خوبی حس کنند و مربی و والدین بتوانند راه رسیدن به قلعه خلاقیت را به کودکان نشان دهند و… و چند نمونه دیگر که من به مرور در مقالات بعدی برای شما بیان خواهم کرد.
اما در این درس من با ساختار پروژه ای میخواهم شما را با یک موضوع خاص برای کودکان و البته پسر بچه ها آشنا کنم که بار علمی – تخیلی و خلاقیت بالایی دارد و آن هم پروژه دیناسور است هدف  در این درس توجه شما به شیوه آموزش از طریق پروژه ای است از این رو درس را شروع میکنم

شیوه پروژه ای و تقسیمات آن برای هنر کودکان

انتخاب موضوع در این روش بسیار مهم است

در شیوه پروژه ای موضوع ها دو جنبه خیلی مهم دارند. اول اینکه با دنیا ذهنی کودکان سازگاری داشته باشند و دوم اینکه قابلیت آموزشی و یادگیری زیادی برای کودکان داشته باشند. که معمولا در این شیوه مربی باهوش و حرفه ای در این زمینه موضوع را از قبل انتخاب نمی کند و سعی میکندموضوع در جریان ارتباطهای کودکان در محیط آموزشی و کلاس به وجود بیاید و از آن استفاده کند. مثلا ورود یک پروانه به کلاس میتواند موضوعی برای پروژه پروانه ها برای دختر ها باشد .

من این موضوع را برای کودکان با نشان دادن تصاویر مختلفی از حیوانات به وجود آوردم به این صورت که حدود ۳۰ عکس از حیوانات بزرگ را مثل فیل – وال – خرس – دیناسورر را به بچه ها نشان دادم و از آنها خواستم قوی ترین یا جذابترین حیوان را به من نشان بدهند و چون میدانستم بچه ها نسبت به دیناسور واکنش مثبتی دارند.

از این رو اکثر بچه ها به دیناسور رای مثبت دادند و بعدمن درباره دیناسور صحیت کردم و بعد چند صدای مختلف دایناسورها را برای بچه ها پخش کردم  از بچه ها خواستم درباره دیناسورها حرف بزنند و آنها مطالبی را گفتند که در فیلمهای سینمایی یا تلویزیون دیده بودند من سعی میکردم با این روش بچه ها قدرت و اعتماد بنفس در بیان گفته های خود را پیدا کنند و ضمنا مطالب را بیاموزند.

رویکرد آموزشی هنر کودکان به صورت پروژه ای

نقاشی کودک و استفاده از تکنیک ها

در اولین قدم من با بچه ها نقاشی دیناسور را کار کردم و سعی کردم بچه ها بتوانند هر نوع دایناسوری که دوست دارند را بکشند. در واقع تمرکز روی طراحی و کشیدن دایناسور بود. بچه ها با ساختار بدن دایناسورها آشنا شدند. و سعی میکردند در کشیدن انواع دیناسورها مهارت داشته باشند. وقتی کار کشیدن تمامم شد قرار شد با هر تکنکی این دایناسور را رنگ آمیزی کنند. ولی کار نقاشی به همینجا ختم نشد .

دربرنامه من یاد گیری یک تکنیک نقاشی با این موضوع وجود داشت و قرار شد من در جلسه بعد با بچه ها این تکنیک را کار کنم. از این رو به بچه ها گفتم تا جلسه بعد درباره دیناسورها تحقیق کنند و کلی مطلب جالب یاد بگیرند و هر کسی یه مطلب جالب را در کلاس بیان کنند بچه ها هم این کار را در جلسه بعد انجام دادند هر کدام یک واقعیت شگفت انگیز درباره دایناسورها و زندگی آنها در کلاس بیان کردن که برای همه جالب بود . بعد موضوع تکنیک نقاشی ضد نور را با بچه ها کار کردم و آن هم با موضوع دیناسور .اگر این تکنیک را نخوانده اید حتما مطالعه کنی.

کاردستی ساده کودکانه با موضوع دیناسور

یک جلسه را برای کاردستی اختصاص دادم سعی کردم مهارت های خاصی را در بچه ها تقویت کنم مقداری وسایل یک بار مصرف – چسب و قیچی و مقوای رنگی آماده کردم و به بچه ها گفتم میخواهیم با این وسایل دایناسور درست کنیم که بچه ها باز با اشتیاق سعی میکردند کاردستی های ساده کودکانه درست کنند . من قبلا با بچه ها در باره شکل سازی با شکال هندسی کار کرده بودم و بچه ها را در این مسیر راهنمایی میکردم .

خلاقیت های ساده در نقاشی و کارهای هنری دیگر

در آموزش هنر بخصوص در این رویکرد (پروژه ای) و در رویکرد آموزش هنر مهربان و تخیل ههای خلاقانه  یک اصل مهم وجود دارد و آن هم تقویت ارتباط بین کودک و موضوع است به گونه ای که کودک یک نوع حس ارتباطی نزدیک با موضوع و هدف اصلی  داشته باشد. برای اینکه این موضوع برای شما بیشتر شفاف شود یک مثال می آورم.

در نمایش یک بازیگر یک نقش را به عهده میگیرد او در مرحله خواندن نمایش نامه سعی میکند با آن شخصیت ارتباط بر قرار کند. ولی تنها به ۵۰ درصد از این هدف خواهد رسید. در مرحله بعد او با اجرای حرکات و حالتهای آن نقش سعی میکند بیشتر با نقش ارتباط برقرار کند و به ۷۰ درصد از این مهم خواهد رسید. با گریم و لباس و دکور و تمام موارد ذکر شده بازیگر خودش را در قالب آن نقش خواهد دید و به همین دلیل تماشاچی او را بهتر حس میکند .

احساس و تعامل بیشتر کودکان با موضوعات برای رسیدن به خلاقیت

در هنر کودکان و در رویکردهای جدید هنری برای کودکان از این اصل برای درک بهتر و خلاقیت استفاده میشود. مثلا در رویکرد آموزشی هنر کودکان و تخیل های خلاقانه تخیل کودک نقطه اتصال کودک با خلاقیت است. از این رو تقویت خلاقیت کودک هدف اصلی است .

این مهم زمانی شکل میگیرد که کودک بتواند به همراه مربی و والدین در این دنیای تخیلی خودش را بیشتر احساس کند و با موضوعات و عوامل خاص تخیل و ابزارها ارتباط بیشتری بر قرار کند وقتی کودک دنیای تخیل خودش را یافت آن وقت میتواند با راهنمایی به خلاقیت برسد. شما میدانید عامل اصلی خلاقیت تغییر در عوامل مختلف در جهت خلاق یگ اثر یا فکر یا .. خواهد بود.

از این رو من در ادامه کار پروژه دایناسور با بچه ها چند کار خاص انجام دادم تا بچه ها بیشتر با این موضوع ارتباط برقرار کنند. مثلا نقاشی با موضوع دایناسور و من . این نقاشی کودک عکسی از چهره خودش را در نقاشی طوری به کار می برد که سوار بر دایناسور شده و یا اینکه کلاه با شکل دایناسور و دیدن فیلم در باره زندگی دایناسورها و …

و همه این موارد ضمن کار هنری دانش بچه ها را در این موضوع بالا برد و در پایان بچه ها یک مقاله کوتاه درباره زندگی دایناسورها نوشتن و بعد مجموعه این کارها به صورت جزوه صحافی شد و روزنامه دیواری زندگی دایناسور به دست بچه ها درست شد و…نتیجه نهایی چه میشود : کودکان با دیناسورها احساس نزدیکتری خواهند کرد و سعی میکنند دیناسور را با ذهنیت و تخیل خود هماهنگ کنند.

سخن پایانی برای این درس

اگر توجه کرده باشید این فرایند همانطور که از اسم آن مشخص است یعنی تلفیق مطالعات محتوایی کودک در یک فرایند تحقیق- مطالعه -بازی-خلق اثر- مهارت آموزی و در نهایت به خلاقیت میرسد . متاسفانه اکثر مربیان هنر کودکان بدون آگاهی از این رویکردهای آموزشی برای کودکان دور باطلی در آموزش دارند- که نتیجه نهایی آن به نفع کودکان نخواهد بود و فقط اوقات فراغت آنها را پر خواهد کرد از این رو من سعی میکنم در آموزشهای دیگر بیشتر به رویکردهای آموزشی بخصوص رویکرد آموزشی خودم یعنی رویکرد آموزشی هنرکودکان و تخیل های خلاقانه خواهم پرداخت .
این درس برای این به صورت رایگان در این اینجا قرار گرفت که دوستان بیشتر با ساختار آموزشی من آشنا شوند و مطمن باشند در بخضش آموزشهای تخصصی به این موضوعات بیشتر خواهم پرداخت پس برای اینکه از قافله آموزش عقب نمانید در دوره های آموزشی تخصصی ثبت نام کنید .

 البته این پروژه در همینجا به اتمام نمیرسد بلکه شما میتوانید با توجه به برنامه ای که برای اهداف خودتان در این شیوه در نظر دارید کارهای خلاقانه و پژئهشی زیادی انجام دهید که همه این کارها میتواند به علم آموزی – مهارت آموزی – هنرو خلاقیت کودکان کمک کند .

 مثلا کارهای دیگر در این زمینه :

استفاده از این پروژه در فضا سازی کلاسی

استفاده از موضوع دایناسورها برای نمایش خلاق و عروسکی

استفاده از عروسکها دایناسورها در طراحی و بازی های گروهی

و دهها  مورد دیگر