اگر به دنبال معجزه در آموزش هنر به کودکان هستید این مقاله را بخوانید

مقاله آموزشی چگونه یک مربی هنری موفق باشیم را تحت عنوان رازهای تدریس یک مربی هنری در اینجا برای شما قرار داده ام که شما ۱۰ دقیقه برای آینده شغلی و آموزشی خودتان وقت بگذارید و این مقاله را با کمال آرامش بخوانید و یادداست برداری کنید . این مقاله برگرفته از تجربیات خودم در آموزش به کودکان و گفتگو با بیش از ۲۰۰ مربی هنری در یک سال گذشته است .موضوعاتی که باعث میشود شما مسیر آموزشی را درست طی کنید و بهترین نتیجه را به دست بیاورید . من به شما این اطمینان را میدهم که این مقاله برای شما معجزه میکند فقط به شرطی که به دقت بخوانید و به آن عمل کنید

To be a successful art educator you need to know the basics of teaching success and this book will be a good guide for art educators.

فهرست مطالب
– بخش اول شما یک مربی هنری هستید
– داشتن سه اصل مهم برای موفقیت
– جنبه های ظاهری مربی هنری
– جنبه های مهارتی و عملی مربی هنری
– بخش دوم کار آموزش هنر به کودکان به صورت تئوری و عملی
– انتخاب رویکرد آموزشی و ضرورت آن
– رویکرد رجیو امیلیا
– رویکرد پروژه ای
– بخش سوم تکنیک های هنری و شیوه های اجرایی
– چرا مربیان به شیوه های هنری توجه نمیکنند
– چند نکته اجرایی
– چرا کودکان در کشیدن نقاشی ابراز ناتوانی میکنند
– بخش چهارم چگونه یک کلاس پویای هنری داشته باشیم
– معنی کلاس پویای هنری
– عواملی که یک کلاس پویا را تشکیل میدهد
– بخش پنجم دروس اصلی اموزش هنر به کودکان
– بخش ششم آنچه شما را از مربی به کارشنااس تبدیل میکند.

بخش اول : شما یک مربی هنری هستید
رازهای تدریس یک مربی هنری یک درس نیست . یک پند و نصحیت نیست یک رویکرد ذهنی است و تا زمانی که شما به این رویکرد ذهنی نرسید یک مربی هنری معمولی خواهید بود.اگر به عنوان این کتاب توجه کنید می بینید کلمه موفق به کاربرده شده این به آن معنی نیست که بقیه مربیان نا موفق هستند بلکه میخواهم این نکته را بیان کنم که همه مربیان هنری این پتانسیل را دارند که بتوانند از مرتبه ای که هستند موفق ترباشند .

شما در هر مرتبه ای که باشید باز یک پله برای پیشرفت خواهید داشت چرا که دنیا در حال پیشرفت و تکامل است. موفق شدن یک اتفاق آن هم از نوع خوب است. یک نوع اتفاق تاثیر گذار بر روی کار روحیه و حتی بحث مالی یک فرد یا یک جامعه. همه ما در هر حرفه ای و شاخه ای (علمی – فرهنگی -هنری و …) باشیم در هر سطح و دانشی قصد داریم پیشرفت کنیم پیشرفت به ما انگیزه وهویت تازه می بخشد. باعث میشود تلاش بیشتری کنیم و..
ولی آیا ما برای پیشرفت آن هم به عنوان یک مربی هنری موفق تعریف خاصی داریم یا اینکه اصولا نگرش ما نسبت به پیشرفت یک آگاهی سطحی است ؟ یا اصلا این پیشرفت به خودی خود اتفاق می افتد؟ آیا برای پیشرفت در کار و تحصیل و حتی تدریس باید اصول و قوانینی را رعایت کنیم ؟

تمام این موارد و دهها سوال دیگر چالش هایی هستند که یک مربی موفق را به یک کارشناس هنری موفق تبدیل میکند.من در این کتاب می خواهم شما به مواردی توجه کنید که زمینه موفقیت شما رادر امر آموزش و زندگی فراهم میکند شاید بعد از خواند این مطالب احساس کنید مطالب ساده ای هستند ولی همین مطالب ساده گاهی در زندگی ما چنان گنگ و نا پیدا میشوند که ما به راحتی از آنها میگذریم و حتی برای یک لحظه آنها را حس نمیکنیم .

داشتن سه اصل مهم برای موفقیت مربیان

مسلما جواب دادن به تمام این سوالات و دهها سوال دیگر از این دسته به یک جواب مشخص احتیاج دارد. و آن این است که برای موفقیت باید ۳ چیز را در نظر داشت. اول تعیین هدف دوم انگیزه کافی و سوم پشت کار و برنامه ریزی . ولی برای یک مربی یک چیز دیگر هم لازم است و آن عشق است عشق به تدریس ، عشق به بچه ها و عشق به خودش که من در ادامه این موضوع می پردازم .
من در اینجا نمیخواهم درباره هدف پیشرفت و .. و مباحث آکادمیک و به صورت تئوری چیزی بگویم چون میدانم شما به اندازه کافی در این رابطه خوانده ای ولی میخواهم به زبان ساده برای شما بیان کنم که چطور میشود در یک کلاس هنری کودکان به عنوان مربی هنری موفق نقش آفرینی کرد. چه عواملی به این موفقیت کمک میکنند. نوع تدریس و شیوه های اجرایی چگونه باید باشد. نوع پوشش و بیان مربی و… دهها مطلب دیگرکه لازمه این کار این است که هر آنچه من در این کتاب بیان میشود را شما به فال نیک بگیرید و آن را عملی کنید مطمن باشید با خواندن بدون به نتیجه مطلوب نخواهید رسید .

یک مربی به صورت کلی دو جنبه برای آن میتوان در نظر :
الف = جنبه ظاهری و شخصیتی مربی
ب = جنبه توانمندی و مهارت های عملی مربی .
که این دو باید در موازات هم کامل شوند ولی قبل از اینکه این موضوع را برای شما بیان کنم میخواهم توه شما را به دو نکته مهم و حیاتی جلب کنم شما هیچ وقت به موفقیت نمیرسید مگر اینکه دو نکته را در زندگی خودتان رعایت کنید
اول اینکه از چه کسی میشنوید ویاد میگیرید. شما در طول زندگی خودتان با آدمهای زیادی سرو کار خواهید داشت و کتابهای و مجلات و.. زیادی را می بینید و مطالعه می کنید ولی آیا آنچه را که میخوانیددرست است یا نه ؟ و آیا آنکسی که شما از او یاد میگیرید می توانید به عنوان منبع موثق تایید کنید . معمول ملاک تشخیص این است که آن فردی که شما از او یاد میگیرید در کارش چقدر موفق شده است .

یک مثال برای شما میزنم فرض کنید یک سخنران در باره موفقیت مالی برای شما سخنرانی میکند و از راهکارهای علمی و عملی مطالبی را بیان میکند ولی حال اگر در زندگی او وارد شوید می بینید یا پول دار نیست یا همه ثروت خودش را از طریق سخنرانی به دست آورده و اصولا آدم موفقی نیست .. مطمنا به این شخص نمیتوانید اعتماد کنید . در عالم یادگیری باید بدانید که از چه کسی می آموزید و دوم اینکه قدرت تغییر پذیری بالایی داشته باشید یعنی بسته نباشید و منعطف باشید .آدمهایی که قدرت تغییر پذیری نداشته باشند هیچ وقت به موفقیت نمیرسند این دو عامل را در نظر بگیرید و همین  فایل صوتی که  همین جا برای شما قرار داده ام را گوش کنید و بعد ادامه مقاله را بخوانید این فایل صوتی ترجمه سخنرانی کوین ترودو یکی از بزرگان و یکی از ثروتمندترین های مردان جهان است .

این فایل را حتما بشنوید

حال که دوباره به این مقاله رازهای تدریس یک مربی هنری برگشتید مطمنا از فایل صوتی لذت برده اید البته این فایل قسمت اول از مجموعه ۱۴ فایل سخنرانی اوست که مطمنا هرکسی این مجموعه را بشنود و به کار ببرد هیچگاه در زندگی شکست نمیخورد . با گوش دادن به این فایل صوتی شاید کمک گیج شده باشید ولی احساس خوبی به شما دست میدهد و باعث میشود این کتاب را با اشتیاق بیشتری بخوانید .
حال به سراغ دو موضوع مهم اول که در خصوص مربی هنری مطرح کردم می روم
یک مربی به صورت کلی دو جنبه برای آن میتوان در نظر :
الف = جنبه ظاهری و شخصیتی مربی
ب = جنبه توانمندی و مهارت های عملی مربی .
جنبه ظاهری و شخصیتی موضوعی است که خیلی از مربیان هنری به آن توجه ندارند . جنبه ظاهری مانند نوع پوشش نوع و حالت حرف زدن و در باره شخصیت مربی هنری مطمنا هنری بودن پرانرژی و تاثیر گذار بودن بسیار مهم خواهد بود .معمولا مربیان به این جنبه ها به دلایلی مختلفی توجه ندارند. مثلا فکر میکنند که بچه ها به این موضوعات توجه نمیکنند و برای آنها (بچه ها ) فرق نمیکند که مربی چه پوششی بایستی داشته باشد ولی نکته اینجاست که بچه ها در وحله اول به ظاهر مربی توچه میکنند بعد به گفتار و نوع برخورد مربی را خواهند دید. در پوشش تا جایی که ممکن است باید از رنگهای شاد استفاده شود بخصوص برای خانم های مربی تنوع در رنگ بندی و ظاهر رنگی برای کلاس هنر یک امر لازم و واجب است . درباره شخصیت مربی من به هنری بودن با انرژی بودن و ایده پردازی توجه میکنم و مطمنا مربیانی که موارداین درس را اجرا کنند به این خلاقیت و ایده پردازی و شخصیت سازی خواهند رسید . من در ادامه به مواردی اشاره میکنم که بتوانید این جنبه را در خودتان تقویت کنید .
به جنبه دیگر از ماهیت یک مربی می پردازم و آن هم مهارت های علمی و عملی است . یک مربی هنر یک مربی ایده پرداز و هنرمند است او باید طراح و نقاش و مجسمه ساز و.و.. خوبی باشد . البته منظور من این نیست در همه زمینه ها حرفه ای باشد ولی باید در همه زمینه ها شناخت و مطالعه کافی داشته باشد .
نقاشی – طراحی – موسیقی – حجم سازی – تاتر و نمایش عروسکی – خوشنویسی – مجسمه سازی و انیمیشن
این موضوع میخواستم در ابتئای این کتاب بیان کنم ولی به دلایلی الان بیان میکنم وآن هم این است که مطالب این کتاب برای مربیانی طراحی و تدوین شده است که واقعا میخواهند درخود و در کار خود وبعد در هنر کودکان تغییر ایجاد کنند . مطمنا این مربیان میدانند که مسیری که انتخاب کرده اند تا از ی مربی ساده به یک مربی وفق و در نهایت به یک کارشناس هنری تبدیل شوند مسیری دشوار است ولی مطمنا این مسیر جواب خواهد داد . به همین خاطر اگر صرفا میخواهید این کتاب را بخوانید ومطالب آن را به کار نبندید پش بهتر است همین جا خواندن را متوقف کنید چون ادامه این مطالب برای مربیان بی انگیره کارایی ندارد .
من لیست زیررا برای شما قرار دادم تا شما خودتان قضاوت کنید که کدام یک از این کارها را انجام میدهید
– مطالعه مستمر حداقل روزی ۱۰ دقیقه
– مطالعه و جستجو در سایت های آموزشی و دیدن کارها هنریو و فعالیت های مختصر حداقل روزی ۱۰ دقیقه
– تمرینات هنری از قبیل طراحی و نقاشی و…
– بازدید از نمایشگاههای هنری
– بازی کردن با خود یا افراد خانواده
– شنیدن موسیقی
– رقص و حرکات موزن در منزل
– عضویت در کتابخانه مرجع شهر
– رفتن به دوره همی های دوستانه برای تبادل تجربه – انرزی گرفتن و…
– بازدید از موزه های مختلف
– مسافرت های یک روزه و چند روزه با خانواده و دوستان
– ندیدن برنامه های تلویزیون (حذف برنامه های تلویزیون از زندگی برای یک مربی هنری حیاتی است )
موارد بالا کارهایی است مکه میتواند به صورت صورت مسنمر انجام پذیرئ و به مرور زمان تاثیرات آن را در زندگی مشادهده کنید
بخش دوم کارآموزش هنر به صورت تئوری و عملی با بچه ها
در این بخش به سراغ کار عملی می رویم جایی که مربی تمام آموخته های خودش را با برنامه های از قبل طراحی شده به بچه ها منتقل میکند. شما در این مرحله متوجه شودید که موفقیت در کار از خودتان شروع میشود که همان دوجنبه بخش اول این کتاب بود که خوانده اید . ولی در این بخش و در این مرحله چکار میتوانیم انجام دهیم و اصولا چه کارهایی باعث میشود که مربی موفق شود .
انتخاب رویکرد آموزشی وضرورت های آن
من تا حالا ندیده ام که بدون تعیین خط و مش و انتخاب رویکرد هیچ مربی هنری موفق شده باشد . انتخاب رویکرد یعنی انتخاب ساختاری که شما برمبنای آن آموزش میدهید . مانند رویکرد رجیو املیا – یا رویکرد پروژه ای و.. این رویکردها ساختاری را برای شما تعریف میکند که باعث میشود شما بتوانید تمرکز بیشتری در در این خصوص داشته باشید . که من به این دو مورد به صورت خلاصه اشاره میکنم .

رجیو امیلیا و هنر کودکان

رویکرد آموزشی رجیو امیلیا چند وقتی است که در محافل آموزشی کودکان در ایران مطرح شده است. ولی به صورت جدی به آن پرداخته نشده. این رویکرد آموزشی در کل دنیا شناخته شدوگسترش یافت و به سرعت مورد توجه کارشناسان و مربیان کودکان در شاخه های مختلف آموزشی و تربیتی و فرهنگی و هنری قرار گرفت. این فرایند و رویکرد آموزشی (رجیو امیلیا) درباره کودک اینگونه نظر میدهد: که کودکان موجوداتی بسیار توانمند و باهوش ودارای شایستگی و رفتار خوب و مناسب اجتماعی هستند. وبا این تعریف محور تمرکز را بر روی کودک قرار داده است متاسفانه در ایران منابع آموزشی این رویکرد به صورت کامل نیست و هر سایت بنابر سیاست های خود به گوشه ای از این رویکردپرداخته است. اما من در این سایت ضمن معرفی این روش و رویکرد آموزشی ساختار طراحی شده خودم را برمبنای سیاست های این روش و رویکرد در این قسمت و در این بخش تخصصی در اختیار دوستان علاقمند به هنر کودکان قرار داده ام تا آنها نیز در ساختار آموزشی خود تغییرات اساسی به وجود بیاورند.

خلاصه درباره رجیو امیلیا
رجیو امیلیا نام یکی از شهرهای کشور ایتالیا است که این رویکرد آموزشی به همت و تلاش آقای لوریس مالاگازی در این شهر به وجود آمد و به همین دلیل هم به این نام خوانده شد آقای مالاگازی در تحقیقات خودو بررسی دیدگاههای کارشناسان و روانشناسان سراسر دنیا در حوزه کودک و سپس جمع بندی نهایی بنیان این رویکرد آموزشی را در این شهر بنا نهاد که به سرعت در سراسر دنیا رواج پیدا کرد.در این فرایند آموزشی با توجه به اینکه تمرکز روی کودک است ولی یک ساختار سه وجهی برای آن در نظر گرفته شده است که این سه وجه مربی _کودک و والدین کودک هستنددر واقع این سه وجه به گونه ای که در ادامه به آن خواهم پرداخت به صورت مستمر و پویا و متقابل با هم در ارتباط هستند.
مشترکات نظریه لوریس مالاگازی با اندیشمندان و متفکران دنیا
من در این زمینه به چند نمونه از این مشترکات اشاره خواهم کرد ..
-رویکرد آموزشی رجیو از آن جهت که بر فرآیند تفکر که بازده رشد شناختی است تاکید دارد و از کودک میخواهد مهارت های فکری اش را در موقعیت های مختلف به کارگیرد به نظریه برونو تمایل دارد
-رویکرد رجیو به فردیت کودک توجه میکند و به مربی نیز به عنوان راهنما و مشاهده گر می نگرد از این نظر با تظریه اندیشمند بزرگ روسو هم سو است
-رویکرد آموزشی رجیو توجه زیادی به رشد اجتماعی کودک و خلاقیت آفرینشی او دارد و از این نظر با نظریه فروبل می تواند هماهنگ باشد
– در رویکرد رجیو مانند اندیشه ویگوتسکی توجه به نقش تفکر و زبان برای ساختن نظریه و عمل تمایل دارد
-در رویکرد رجیو به درک واقعیت ناشی از تجاربو تعامل کودک با محیط و درگیری مستقیم او با اشیا نظر داردو از این باب با نظریات دیوئی و پیاژه تعامل نزدیک دارد .

ساختار آموزشی رجیو امیلیا
با توجه به تعاملات گفته شده میتوان رویکرد آموزشی رجیو را با نظریات و اندیشه های متفکران بزرگ حوزه کودک در یک ساختار منسجم و درست تشریح کرد.
در این رویکرد آموزشی کودک از راه گفتگو فکرو نظریات خود را منعکس میکند. و از طریق نقاشی -کاردستی-بازی و حرکت-آهنگ ساختن و شعر خوانی حرکات ریتمیک به کشف تجربه و جستجویافتن راه حل های مناسب خواهد رسید.در این رویکرد چیزی به اسم برنامه مدون و از قبل طراحی شده وجود ندارد البته میتوان ساختار آموزشی آن طراحی شود و برنامه آموزشی آن بر مبنای روحیات -عواطف-نیازهاو توانایی کودک تعیین و مشخص می شود .
در این فرآیند آموزشی یاد دادن و یادگرفتن دو عنصر جدا نشدنی از هم هستن بعد مفصل در این باره با شما صحبت میکنم
در فرایند رجیو تمرکز بر روی کودک است ولی به ارتباط او و گسترش ارتباط با محیط و آدمها توجه بسیار میشود در این فرآیند آموزشی ارتباط یک نوع آموزش است یعنی اینکه کودک در ارتباط برقرار کردن تجربه کسب میکند می آموزد و این یادگیری به صورت هسته ای محکم در وجود کودک پابرجا خواهد ماند .در ادامه بیشتر به این موضوع می پردازم.
لوریس مالاگازی درباب اهمیت این ارتباط بین کودک و اولیاو مربی و محیط مثال بازی پینگ پنگ را میزند او معتقد است این ارتباط شبیه بازی پینگ پنگ است که مهارت دو طرف باعث میشود بازی جذابتر و حرفه ای تر اجرا شوددر فرایند این بازی (پینگ پنگ)هرچقدر دوطرف درست مناسب بازی کنند طرف مقابل هم یاد میگیرد که محکمتر و اصولی تر بازی کند از این رو او معتقد است این روابط بایستی چنان قوی که بین مربی با کودک و کودک با اولیا و لولیا با مربی و برعکس… یک نوع تعامل آموزشی به وجود بیاید در این فرآیند سه ضلع یاد میدهند و یاد میگیرند .
در رجیو اعتقاد بر این است که کودکان با صدها زبان حرف میزنند با صدها زبان ارتباط برقرار میکنندو با صدها روش میشنوند و می بینند. در رجیو اعتقاد بر این است که کودک فقط عقل نیست یعنی فکر فکر و اندیشیدن نیست بلکه ترکیبی از عقل و احساس و تحرک و روابط و تعاملات اجتماعی است و هماهنگ شدن این عوامل هدف اصلی آموزش به کودکان است.

معلم سوم در رویکرد آموزشی رجیو

در فرآیند آموزش رجیو معلم و والدین کودکان به عنوان معلم اول و دوم شناخته شده است. و معلم سوم را محیط آموزشی و پرورشی میداند.در این فرآیند محیط فقط یک فضای فیزیکی نیست بلکه محیطی است که کوکان از گوشه گوشه آن می آموزند حال چه این محیط خانه باشد یا مدرسه یا هر محیط دیگر فرقی نمیکند.در محبطی که با تعریف رجیو ساخته شود هر چیزماهیت وجودی آموزشی دارد. یعنی یک دلیل برای به وجودآمدن و ساخته شدن آن خواهد داشت .و این ها به رشد و تربیت فکری و ..کودک کمک خواهند کرد و کودک به صورت مستقیم و غیر مستقیم از آن محیط می آموزد .

اصل رشد عاطفی کودک

تمام آنهایی که به رجیو اعتقاد دارند توجه به رشد عاطفی کودک از اهم موضوعات است. و به هنر به عنوان یکی از ابزارهای قدرتمندبرای بروز تقویت و رشد عاطفی کودک نگاه می شود و از طریق نقاشی ،کاردستی، موسیقی و.. میتوان به این مهم پرداخت. حالا نوبت به ساختار آموزش هنر در جیو امیلیا رسیده که من در این مقاله طولانی و کاربردی به شرح همه نکات هم خواهم پرداخت از این رو از شما دوستانی که اشتراک ماهانه دارید میخواهم به صورت روزانه به سایت سری بزنید تا از مطلب و مطالب جدید بهره ببرید.

شیوه پروژه ای برای آموزش های مختلف کودکان

یا شیوه پروژه ای که تحت عنوان تلفیق مطالعات محتوایی توسط کاتز و گروه او ابداع شد که محوریت این تحقیق و پژوهش انفرادی یا گروهی کودکان بر روی یک موضوع خاص که ارزش بالایی برای یادگیری کودکان داشته باشد . در واقع دراین شیوه ( پروژه ای ) سعی میشود که کودکان نهایت استفاده و مهارت را از آن موضوع به صورت تلفیق محتوایی و عملی به دست آورند و نکات مهم این شیوه توجه زیاد به کارعملی یا همان مهارت آموزی کودکان است و…
در شیوه پروژه ای موضوع ها دو جنبه خیلی مهم دارند. اول اینکه با دنیا ذهنی کودکان سازگاری داشته باشند و دوم اینکه قابلیت آموزشی و یادگیری زیادی برای کودکان داشته باشند. که معمولا در این شیوه مربی باهوش و حرفه ای در این زمینه موضوع را از قبل انتخاب نمی کند و سعی میکندموضوع در جریان ارتباطهای کودکان در محیط آموزشی و کلاس به وجود بیاید و از آن استفاده کند. مثلا ورود یک پروانه به کلاس میتواند موضوعی برای پروژه پروانه ها برای دختر ها باشد .
من این موضوع را برای کودکان با نشان دادن تصاویر مختلفی از حیوانات به وجود آوردم به این صورت که حدود ۳۰ عکس از حیوانات بزرگ را مثل فیل – وال – خرس – دیناسورر را به بچه ها نشان دادم و از آنها خواستم قوی ترین یا جذابترین حیوان را به من نشان بدهند و چون میدانستم بچه ها نسبت به دیناسور واکنش مثبتی دارند.
از این رو اکثر بچه ها به دیناسور رای مثبت دادند و بعدمن درباره دیناسور صحیت کردم و بعد چند صدای مختلف دایناسورها را برای بچه ها پخش کردم از بچه ها خواستم درباره دیناسورها حرف بزنند و آنها مطالبی را گفتند که در فیلمهای سینمایی یا تلویزیون دیده بودند من سعی میکردم با این روش بچه ها قدرت و اعتماد بنفس در بیان گفته های خود را پیدا کنند و ضمنا مطالب را بیاموزند.
بعد از اینکه مربی رویکرد خود را انتخاب کرد بر پایه همان رویکرد برنامه کلی یک ساله خودش را طراحی میکند البته این نکته را یاد آوری کنم که رویکردهای آموزشی دیگری هم هستند که شما میتوانید بعد از مطالعه آنها را در اختیار داشته باشید مانند رویکرد آموزشی مونته سوری یا رویکرد آموزشی هنرکودکانه تخیل خلاقانه و.. که همه این رویکردها یک نقطه مشترک دارند و آن هم توجه به کودک و دنیای کودکان است .
بخش سوم تکنیک های هنری و شیوه های اجرایی
در عالم هنر کودکان در هر رشته ای ما با دو موضوع روبرو هستیم. اول نوع اطلاعاتی که ما به کودکان ارائه میدهیم (تکنیک ها و..) و دوم روش انتقال یا همان روش های تدریس این اطلاعات به کودکان. که من مطمن هستم که قسمت دوم یعنی شیوه انتقال مهمتر از قسمت اول است . هر مربی با مطالعه و تحقیق و تمرین با تکنیکهای زیاد آشنا میشود ودر هر مقطعی سعی میکند این تکنیک ها را بیشتر فرا گیرد ولی وقتی نوبت کار عملی یعنی تدریس به کودک میرسد مربی به مشکل برمیخورد مشکل هم اینجاست که نمیتواند آن تکنیک را به کودکان منتقل کند. حال فکر میکنید چرا در بیشتر موقع مربی با این مشکل روبرو میشود ؟

چرا مربیان به شیوه های هنری توجه نمیکنند؟

متاسفانه ما در شیوه های تدریس به یک اجماع درست و منطقی نرسیدیم شاید هم به دلایلی نشود به این اجماع رسید. مثلا شرایط کلاس نوع خلق و خوی بچه ها نوع فرهنگ و…اجازه بدید کمی مساله را باز کنم با یک مثال پیش میروم یک مربی هنری مقطع اول یک شیوه را برای تدریس یک درس نقاشی طراحی کرده است و آن این است که او قصد دارد با موسیقی کودکانه در ارتباط با موضوع نقاشی کلاس را شروع کند بعد شادی بچه ها بعد کار عملی و نمایش در این خصوص و… او در این تدریس موفق میشود و نتیجه مطلوبی را میگیرد ولی سوال اینجاست آیا این شیوه تدریس در هر شهر و هر منطقه ای جواب میده.
مثلا بچه ها یک منطقه از یک شهر دیگر آیا نسبت به موسیقی واکنش خوبی خواهند داشت؟ و دهها سوال دیگر که مطمنا خواهم گفت که کاملا حق باشماست در جاهای دیگر شاید جواب ندهد و حتی نتیجه معکوس نیز داشته باشدولی چه باید کرد ؟

من اعتقاد دارم هر مربی هنری باید در زمینه جامعه شناسی و مردم شناسی و روانشناسی مطالعاتی داشته باشد. یک مربی هنری حتی مربیان پایه دبستان وقتی با این روند و با این رویکرد فکری وارد کلاس تدریس میشوند نسبت به واکنش های بچه ها متعجب نخواهند شد شما میدانید یک کلاس ۳۰ نفره از کودکان یعنی ۳۰ نوع تفکر منش خلق و خوی متفاوت هر کدام از آن کودکان نماینده بینش و تفکر خانواده خود هستند. با این حال آیا میشود نسبت به این اطلاعات و مطالعات بی تفاوت بود ؟ باید بدانیم در تدریس اولین شرط خود معلم است. یعنی خود معلم به چه اندازه و با چه هدفی وارد کلاس میشود.
مطمنا شمایی که الان این مطلب را میخوانید به دنبال موفقیت در تدریس خود هستید. پس بهتر حرف من را درک میکنید. من اعتقاد دارم مربی بایستی خلاقیت در تدریس داشته باشد. او بایستی مانند یک بازیگر یا مجری پخش زنده تلویزیون بتواند به راحتی در شرایط سخت و در اتفاقات نامشخص سریعا بهترین انتخاب را انجام دهد و روند تدریس را از دست ندهد. یک مربی یک هنرپیشه حرفه ای است که با یک طرح داستان (شیوه تدریس) میخواد اول مخاطب خود را که کودکان هستند را مجذوب خود کند بعد به آنها علم و مهارت و هنر را منتقل کند.

چند نکته اجرایی مهم تدریس درس هنر کودکان

در شیوه تدریس هنر بخصوص نقاشی یا کاردستی مربی با کشیدن و درست کردن کاردستی میخواهد به کودکان نوع و شیوه ترسیم و درست کردن را بیاموزد. ولی نکته اجرایی آن اینجاست که مربی در حین این کار بایستی طوری نشان دهد و وانمود کند که اصلا کار سختی نیست کودک به حالت چهره رفتار معلم و بیان او دقت میکند. و وقتی حس کند کار هنری کار سختی نیست بیشتر رغبت پیدا میکند تا در فعالیت شرکت کند .
بعد یک نکته دیگر را مربی بایستی رعایت کند و آن این است که نباید این نوع آموزش به این معنا برای کودکان جا بیفتد که هرچیزی را که مربی کشید یا درست کرد بایستی عین آن کار را انجام داد .مربی در عین حالی که تکنیک ها و موضوعاترا با بهترین روش اجرا میکند ولی این حس استقلال را به کودکان بایستی بدهد تا آنها خود و با توجه به ذهنیت خود کار هنری انجام دهند.

چرا یک کودک در وحله اول در کشیدن ابراز ناتوانی میکند؟

شاید شما بگویی این ابراز ناتوانی از عدم اعتماد بنفس است. ولی من میگویم در عین حالی که حرف شما درست است ولی کودکانی هستند که اعتماد بنفس بالایی دارند ولی در مواجهه با بحث نقاشی ابراز ناتوانی میکنند حالا چرا ؟ در جواب باید بگویم کودک چون یک ذهنیت و اقع گرایانه ،صاف و بدون قاعده وبدون چهارچوب دارد وقتی با این ذهنیت در جامعه محیط خانه یا مدرس در حال فعالیت است همه چیز را همان گونه که هست در وحله اول می بیند.
مثلا نسبت به یک هم سن خود حس واقعی و خوبی دارد به همین دلیل سریع با او دوست میشود. چون خودش را در وجود او احساس میکند . این ذهنیت واقع گرایی کودک باعث میشود در شنیدن و تصور کردن نیز به همینگونه عمل کند.
به تصویر ذهنی کودکان برای آموزش نقاشی کمک کنیم

یک مثال میزنم شما به یک کودک می گوئید یک فیل برای شما بکشد. تصور آنی کودک از یک فیل چیست ؟ مطمنا یک تصور واقعی و کاملا دقیق از یک فیل را دارد چون فیل را دیده و تصویر واقعی آن را به عینه مشاهده کرده است. و وقتی با این تصویر ذهنی و واقعی روبرو میشود مطمنا ابراز ناتوانی میکند در اینجا این هنر مربی و شیوه اجرای اوست که میتواند به کودک کمک کند .فکر میکنید راه حل آن چیست ؟
باز هم به سراغ مربی برویم همانطور که قبلا هم گفتم مربی در راس این موضوع قرار میگیرد. تا اینجا گفته شد مطالعه و تحقیق در زمینه های جامعه شناسی و روانشناسی میتواند کمک زیادی به مربی کند. شناخت تکنیک ها مبانی هنرهای بصری کودکان آشنایی با سبک های و هنرهای دنیا خواندن کتابهای سرگذشت بزرگان و.. همه این موارد میتواند ذهن و فکر مربی را پرورش دهد . هر روز به صورت مداوم و بدن اینکه روزی را به تاخیر بیندازید مطالعه کنید حتی اگر در حد یک صفحه باشد.

بخش چهارم چگونه یک کلاس پویای هنری داشته باشیم

در عالم تدریس هنر به کودکان ما با دو نوع کلاس روبرو هستیم یک کلاس پویا و یک کلاس غیر پویا (منظورم کلاسهای معمول و متداول کودکان است ) که در حال حاضر این دو نوع کلاس در سراسر دنیا مشغول به آموزش به کودکان هستند ولی کلاس پویا خروجی آموزشی تربیتی و.. بسیار بیشتر از کلاس غیر پویا دارد
یک کلاس معمول یا به تعبیر من غیر پویا کلاسی است که بر طبق یک برنامه از پیش طراحی شده و با توجه به سیاست مدرسه و خواسته های مدیران مجموعه و اولیا برگزار میشود نتیجه این کلاس بعد از گذشت ۹ ماه از سال تحصیلی قبولی کودک و ارتقاء کودک به کلاس بالاتر است .در این روند معلم یک سری وظایفی دارد که طبق آن وظایف و برنامه کار تدریس را انجام میدهد و مطمن شما میدانید نتیجه آن در چه حدی خواهد بود البته من نمیخواهم این نوع کلاس را نفی کنم ولی میخواهم بگویم در یک مربی و یک مجموعه و کودکان پتانسیلی نهفته است که میشود از یک کلاس حداکثر بهره فرهنگی تربیتی آموزشی و هنری را برداشت کرد .

کلاس پویا به چه معنا است

در تعریف کلمه پویایی بایستی بگوئیم پویایی صفتی است که به گروه فرد ویا مجموعه ای نسبت داده میشود که نسبت به شرایط معمول فعالیت و تلاش بیشتری را دارند برای بدست آوردن هدف و یا مقصوچگونه یک مربی هنری موفق باشیمدی چه مادی و یا معنی چه فکری و یا کاری و…
پس با این تعریف من به کلاسی پویا میگویم که درشرایط معمول تلاش و انگیزه بیشتری برای یاد گیری و یاد دادن داشته باشد فعالیت در این گونه کلاسها هم بر پایه تلاشی است که معلم و کودکان با رعایت دستورالعلها میخواهند فراتر از توقعات دیکته شده قدم بردارندو هم توجه به پرورش ذهنی کودکان با متدهای آموزشی روز دنیا . در کلاس پویا انگیزه حرف اول را میزند چرا که انگیزه کودک را به کلاس میکشاند و ذهن او را برای یادگیری آماده میکند.
درباره انگیزه و نحوه انگیزه دادن بعدا صحبت خواهم کرد. در کلاس پویا برنامه کلاسی یک عنوان برای فعالیت است و نمیتوان روند کلاس را در یک کلمه یا یک برنامه گنجاند.
بایستی یاد آورکنم که یک کلاس پویا در همه زمینه و موضوعات درسی و در تمام مقاطع سنی و تحصیلی میتواند به وجود بیاید و من در اینجا روی کلاس هنری پویا متمرکز خواهم شد.
چه عواملی یک کلاس پویای هنری را تشکیل میدهند
در یک کلاس پویا مجموعه ای از شرایط امکانات و افراد هستند که تشکیل دهنده و تاثیر گذار این پویایی خواهند بود که میتوان به عوامل تشکلیل این کلاس پویا اشاره کرد .
الف : دانش آموزان
دانش آموزان نقش اصلی را در این فرایند به عهد دارند چرا که این کودکان هستند که عنصر محرک و فعالیت در این کلاسها خواهند بود .از این رو کودکان با انگیزه پرشور و نشاط و دارای اعتماد بنفس بالا میتوانند کلاسی پویا داشته باشند .
شاید سوال کنید که این انگیزه و شور و نشاط در کودکان چطور به وجود می آید و من در جواب می گویم اینجاست که نقش عامل اول یعنی معلم نمایان میشود .
ب: معلم یا مربی
معلم (مربی ) به عنوان هدایتگر و محرک و کسی که با ایجاد انگیزه و فراهم آوردن شرایط مناسب برای تشکیل کلاس پویا نقشی مهم را ایفا میکند .یک معلم موفق در این زمینه روانشناس خوبی باید باشد. مطالعه کردن جزیی از زندگی او خواهد بود. این معلم بدون برنامه و هدف وارد کلاس نمیشود و تلاش میکند تمام تکنیک های هنری کودکان را با متد روز فرا بگیرد. خلاقیت برای او حرف اول را میزد .فن بیان را می داند و متناسب با فضای کلاس روش تدریس را تغییر میدهد.علم به اینکه چه باید کرد و جه وقت باید قایق را عوض کندو کاری میکند تا بچه ها با انگیزه وارد کلاس بشوند .
یک تجربه جالب :
در مقطع کلاس اول هنر تدریس میکردم در یکی از سالها هر بار که به کلاس میرفتم (هفته ای ۲ بار ) با یک پوشش نمایشی خاص این کار را انجام میدادم یکبار با گریم نقش پیرمرد را داشتم یکبار به عنوان یک دانشمندو…. هر بار با تغییر خودم بچه هارا جذب کلاس میکردم شاید باور نکنید قبل از اینکه زنگ حضور در کلاس را بزنند بچه ها برای دیدن من در کلاس حاضر می شدند .
بعضی وقتها با یک داستان ویک ماجرا خودم را به بچه ها میرساندم.یکبار با موسیقی و شعر خوانی یک بار با زمزمه کردن.و هر کدام از این موارد را با توجه به آموزشم تعریف میکردم مثلا زمزمه کردن من باعث میشد بچه ها دقت در شنیدن کنند بعد توجه آنها را به صدهایی که ما معمولا نمی شنویم جلب کردم .صدای سکوت شب – صدای تیک تیک ساعت در نیمه های شب و … شاید فکر کنید اینها به درس هنر چه ارتباطی دارد ؟ و من به شما می گویم ظاهرا ربطی ندارد ولی این آموزشها روی قدرت یادگیری و ذهن کودکان تاثیر میگذاشت و به همین دلیل بچه ها با شور و هیجان بیشتر کار هنری انجام میدادند.
ج : محیط کلاس
من محیط کلاس را معلم سوم (طبق نظریه و رویکرد آموزشی رجیو امیلیا مربی اول خود مربی است مربی دوم پدرو مادر و معلم سوم محیط )میدانم چون در آموزش و پرورش ذهن کودکان نقش بسیار مهمی ایفا میکند محیط مناسب و زیبا برای کودکان جذابیت به وجود می آورد . رنگ آمیزی یک کلاس و تصاویر مرتبط با کودکان باعث میشود معلم بهتر به هدف خود برسد .در یک فضا سازی آموزشی برای کودکان تصاویر رنگها فرمها نوشته ها و پیوند همه اینها با هم باعث میشود کودک بیشتر یاد بگید چون کودک می بیند و دیدن برای کودک یعنی یادگرفتن.
یک تجربه در فضا سازی
من یک کلاس نقاشی داشتم و طبق درخواست من مدیرنقاش ساختمان آورد و هر دیوار به رنگی که من تعیین کرده بودم رنگ آمیزی شد (سبز چمنی – سبز – نارنجی ملایم – آبی مایل به سفید ) بعد با رنگ و یونولیت و مقوا چهار فصل را در کلاس انجام دادم طوری طراحی محیط کلاس را انجام دادم مه میشد به مرور زمان تصاویر اضافه یا کم کنم یا اینکه جای آنها را تغییر دهم خود دیوار برای بچه ها حکم تلویزیون را داشت چون همیشه در آموزش از آن استفاده میکردم مثلا دیوار زمستان با تصویر آدم برفی و یک کلاغ و دو بچه در حال برف برازی برای من تابلوی داستان میشد از اسپری برف مصنوعی برای جذابیت داستان استفادع میکردم تقلید صدای کلاغ را به یکی از بچه ها سپرده بودم و …
د : امکانات مختلف
امکانات هم میتواند کمک بسیار زیادی به پویایی کلاس بکند. وسایل نقاشی و امکانات هنری تلویزیون و ضبط صوت دوربین عکاسی و ….
همه این امکانات به عنوان ابزار کار مربی و کودکان در جهت تقویت روش تدریس و کمک به بیان بهتر موضوع به کار گرفته میشود .در زمانهایی که میخواهیم در تدریس قایقمان را عوض کنیم این ابزار بسیار کارآمد خواهد بود
یک تجربه جالب :
من هر ما در کلاسم از بچه ها با دوربین فیلمبرداری که متعلق به پدر یکی از دانش آموزان بود تصویر برداری میکرد از کودکان مصاحبه میکردم بعضی ها به عنوان مجری و بعضی ها به عنوان معلم در تصاویر من نقش آفرینی داشتند بعد همان فیلم را با مونتاژمعمولی در جلسه بعد برای کودکان با مدت زمان ۱۰ دقیه به نمایش در می آوردم و عکس العمل های آنها بسیار جالب بود پخش موسیقی در زمان اجرای کار هنری آرامش خاصی به کلاس میداد و شاید شما فکر کنید که همه این امکانات را نمیشود در یک کلاس فراهم کرد من هم منظور این نیست ولی میخوواهم بگویم شما با وسایل معمولی میتوانید بهره زیادی در تقویت و پیشرفت تدریس خود داشته باشید.

بخش پنجم دروسی اصلی آموزش هنر به کودکان

آموزش هنر به کودکان نیز مثل خیلی از دروس دیگر اصولی دارد که باید حتما رعایت شود یک سری دروس و مفاهیم هستند که مربی باید به کودکان بایموزد و این دروس در تمام دنیا برای بچه های از ۶ تا ۱۲ سال ضروری است که من به آنه اشاره میکنم
– آشنایی با اشکال هندسی
– آشنایی با رنگ ها و کاربرد آنها
– آشنایی با مهارت های عملی
– آشنایی با هنرمندان جهان
– آشنایی با ابزار و وسایل مختلف هنری
– آشنایی بیشتر با مفاهیم چون خانواده – جامعه -کشور – دوستی مهربانی همکاری و..
– آشنایی با تکنیک های مختلف و مهم
– آشنایی با احجام هندسی و غیر هندسی
– در مفاهیم چون تغییر – خلاقیت – ایده پردازی و…

گاهی لازم میشود کارهایی را انجام ندهید گاهی انجام کارهایی که اصولی نیست باعث میشود شما از مسیر واقعی دورتر قرار بگیرید من در این سایت ۱۰ اشباهی که مربیان هنری انجام میدهند را در قالب یک ذرس بیان کرده ام و از شما میخواهم این مقاله را در این اینجا بخوایند .

بخش ششم آنچه شما را از یک مربی به یک کارشناس هنر کودکان تبدیل میکند

این بخش پایانی از این کتاب است که در واقع حرف پایانی من و اصل مطلب خواهد بود شما تمام مواردی که در این کتاب به صورت خلاصه بیان شد را مو به مو انجام میدهید و مطمنا به دنبال نتیجه هستید یک لحظه تصور کنید شما با همین جدیتی که دارید سعی تمام موارد رااجرا کرده اید در این صورت شما دیگر از قالب یک مربی ساده خارج شده اید و در یک مسیر قدم گذاشته اید که روند پیشرفت و کارشناس شدن شما را تضمین میکند . متاسفانه خیلی از مربیان هنری فقط یک مربی هستند . و سالها یک مربی باقی خواهند ماند و ایراد این تصور غلط این است که از حذاکثر پتانسیل خودشان برای ترقی کودکان استفاده نمیکنند .

اگر نگویم این کار خیانت به کودکان است میتوانم به جرات بگویم خیانت به خود مربی به حساب خواهد آمد چرا که مربی هنری هم لیاقت این را دارد که به لحاظ کاری – اجتماعی و مالی در جایگاه بالایی قرار بگیرد .اگر من در ابتدا تاکید داشتم که فایل های صوتی پیوست این کتاب را گوش بدهید فق خواست به شما این نکته را برسانم که این رویکرد ذهنی فرضیه من نیست و من نیز اساتیدی دارم که مرا در این مسیر راهنمایی و هدایت کرده اند و به نقطه ای از آموزش رسیدم که بعد از سالها کار عملی و کارشناسی با بچه ها می توانم نقاط گنگ و راهکارهای اساسی را مشخص کنم . ولی یک قدم دیگر تا کارشناس شدن شما باقی مانده و آن هم ترویج مهارت ها و انتقال دانسته های خودتان به دیگران است . وقتی شما این موارد را اجرا میکنید باید گروهی در جریان فعالیت های درست و زحمات شما قرار بگیرند تا بتوانند هم به شما کمک کنند و هم شما جایگاه واقعی خودتان را پیدا کنید .

نوشتن گزارش ماهانه : شما برای اینکه روند رو به رشد خودتان و کودکان را بسنجید باید گزارش ماهیانه تدوین کنید و در اختیار مسئولین مدرسه و آموزشگاه قرار دهید که آنها هم در جریان عملکرد شما قرار گیرند . معمولا مربیان هنری این کار را انجام نمیدهند و زحمات آنها نادیده گرفته میشود نه بخاطر اینکه مسئولین و مدیران آموزشگاهها کوتاهی کنند . بلکه بخاطر این است که آنها درجریان ریز عملکرد قرار نخواهند گرفت حتی لازم است که خانواده های بچه ها هم از این گزارش آگاه باشند .
نوشتن تحقیق در باره هنر کودکان کتاسفانه یکی دیگر از مواردی که مربیان به ان توجهی ندارند مطالعه و تحقیق در باب هنر کودکان است اگر میخواهید این روند ترقی و کارشناس شدن را سریع تر طی کنید ثابت کنید که ایده پرداز – نظریه پرداز و راهکار دهنده خوبی برای هنر کودکان هستید و برای این منظور بنویسید و جزوات خودتان را منتشر کنید اصلا فکر این را نکنید که ساده و ایراد خواهد داشت مهم نوشتن و منتشر کردن است قضاوت را به اختیار خوانندگان بگذارید میتوانید وبلاگ و حتی سایت داشته باشید می توانید کانال تلگرام و صفحه اینستاگرام داشته باشید تا همه بدانند شما دارای دیدگاه و منش آموزشی هستید .
تهیه آرشیو برگزاری نمایشگاه : نتیجه کار همیشه برای همه جذاب بوده و هست حال اگر در این نتیجه تاثیرات مثبت زیادی را هم مشادهده کنید . یک مربی هدفمند از فعالیت های هنری خودش با بچه ها آرشیو تهیه میکند و روند رشد و مهارت های هنری کودکان را بررسی خواهد کرد .برگزاری نمایشگاههااز آثار کودکان – کارگاههای مختلف مادر و کودک – کارگاههای مربی با والدین – کارگاههای توجیهی و.. از دیگر برنامه های لازم برای این موفقیت خواهد بود .

نتیجه گیری این مقاله
در رویکرد آموزشی هنر برای کودکان و نیز رازهای تدریس یک مربی هنری مربی آگاه و خردمند به فکر این نیست که فقط یک مربی باشد. به فکر ترقی و متخصص شدن است یک مربی موفق میخواند – می آموزد- آموزش میدهد – تجربه کسب میکند – نقاشی میکشد تعاملش با مردم و دنیای هنری کودکان بیشتر است و نتیجه این نوع نگرش متخصص شدن مربی است .شاید مسیر برای شما کمی سخت باشد و مطمنا هر کاری سختی خودش را دارد ولی نتیجه وقتی به دست بیاید می تواند خستگی را از تن به در کند . من نیز مانند شما یک مربی بودم و همان مسیری را طی کردم که شما طی کرده اید و یا در حال طی کردن آن هستید .

من به نقطه ای از آموزش رسیدم که توانستم رویکردهای آموزشی خودم را در سراسر ایران و حتی بعضی از کشورهای دنیا گسترش بدهم .من با راه اندازی سایت هنر کودکان در حال حاضر روزانه بیش از ۱۰۰۰ نفر از مربیان سراسر دنیا از این مطالب استفاده میکنند . بیش از ۴۰۰ نفر به عنوان مخاطبین همیشگی سایت و بیش از ۱۵۰ نفر در دوره های تخصصی سایت هنر کودکان به صورت غیر حضوری شرکت دارند(۱۰ مهر ۹۸) و همه این موارد برای من در وحله اول کارشناس بودن را به ارمغان آورد بعد جایگاه اجتماعییم را مستحکم کرد و در کنار آن توانستم به آرزوی خودم برای اینکه به بچه ها کمک کنم رسیدم و در نهایت به لحاظ مالی هم به اندازه مطلوب تامیین شدم .. به نظر من شما میتوانید یک کارشناس هنرکودکان باشید چون :
شانس اینکه یک کارشناس هنر خوب باشید بیشتر از اینکه یک مربی خوب باشید هست

علیرضا قالیجاری ( مهربان )
مدرس و مدیر سایت هنر کودکان

www.artkoodak.ir

حتما عضو تلگرام و اینستاگرام ما باشید 

توجه توجه توجه توجه توجه

دوستانی که  درباره آموزشهای این سایت به صورت پی دی اف سوال دارند.  باز یادآوری میکنم جزوات خاص آموزش هنرهای کودکان برای دوستانی ارسال میشود که در پایین هر مقاله نظر خودشان را به صورت پیشنهاد و یا انتقاد و سوال درج کنند. عضو کانال تلگرام و صفحه اینشتاگرام هنر کودکان باشند.  در این صورت سیستم اتوماتیک سایت افراد را از روی ایمیل و ای پی آنها شناسایی کرده. و به صورت هفتگی و ماهانه جزوات را برای دوستان و همکاران فعال ارسال میکند.