سفالگری و آموزش مفاهیم کودکان

کودکان 7 ساله وارد مرحله ای تازه از زندگی خود میشوند که آموختن الفبای فارسی و در کنار آن خواندن و نوشتن مهمترین جریان زندگی آنها خواهد بود. در این مقطع تمام عوامل در کنار هم به کودک کمک میکنند. تا بتواندبهتر بیاموزد بهتر بخواند و بنویسد .از این رو هنرهای کودکان دراین مقطع  بایستی همسو با  این هدف اصلی باشد .  ولی این بدان معنی نیست که ماهیت خود هنر ها فدای هدف  خواندن و نوشتن شود . در واقع هنرهای کودکان در این مقطع سنی میتواند به اصل جریان کمک کند.  سفالگری برای کودکان 7 ساله قسمت دوم مانند هر هنری در درون خود یکسری عوامل و اهداف نهفته دارد. که مربی میتواند از این عولمل و خصوصیت ها در جهت کمک به کودک استفاده کند .

بعضی از مربیان فکر میکنند کار سفال برای این گروه سنی یعنی بازی و سرگرم شدن . درست است که برای این گروه سنی هنر یک نوع رفرش روحیه برای کودکان است. اما میتواند از هنر ها ضمن سرگرمی و ایجاد انگیزه بیشتر برای کودک به امر آموزش او نیز کمک کند. سفالگری یکی از این دروس هنر برای این کودکان است ( سفالگری قسمت اول )و مربی هنر با طرح برنامه ای جامع  به روند آموزشی او کمک میکند .

سوالی که اینجا مطرح میشود این است که چگونه سفالگری میتواند به کودک در خواندن و نوشتن کمک کند؟ در جواب این سوال باید کمی موضوع را شفاف تر کنم و اینکه شما بدانید که هنر با توجه به ماهیت درونی که دارد به تنهایی آموزش دهند است.

شما اگر به طور مثال با بچه های اول دبستان بدون برنامه سفالگری کار کنید. مطمنا کودکان بهره ای هر چند کم از این هنر خواهند برد ولی مساله این است که ما چطور می توانیم بیشترین بهره را از این هنرها ببریم . و در این مرحله  اهمیت طراحی شیوه آموزشی نمایان میشود .

کارکرد های سفال برای کودکان اول دبستان

برگردیم به سفال و سفالگری شما میدانید گل یک خاصیت انعطاف پذیری خوبی برای کودکان دارد. و به لحاظ این خاصیت و خصوصیت های دیگرآن مربی میتواند بیشترین بهره را از سفال در آموزش کودکان ببرد . در ابتدا من مشخص میکنم که سفالگری چه نوع کارکردهایی برای کودکان اول دبستان خواهد داشت . البته این فرایند آموزشی میتواند با خمیر بازی هم اجرا شود ولی گل یک حس تازه تری نسبت به خمیر بازی دارد .

الف : سفال برای بازی  ب: سفال برای مهارت های جسمی پ: سفال به عنوان ابزاری برای فراگیری خواندن و نوشتن  من در اینجا به قسمت الف و پ نمی پردازم چون همانطوری که قبلا گفتم این دو مزیت به صورت همیشگی در  هنر سفالگری نهفته است. یعنی کودک در هر شرایط و با هر طرح و برنامه ای از سفال لذت میبرد و مهارت های جسمی اوتقویت  میشود .ولی تنها موردی که بایستی برای آن برنامه ریزی شود قسمت پ یعنی سفالگری به عنوان ابزاری برای فراگیری خواندن و نوشتن

تلفیق هنر ها برای کودکان در جهت تاثیر گزاری بهتر

شما میدانید که هر نوع آموزشی برای کودکان اگر آمیخته شود با هنرهای دیگر نه تنها جذاب و جالب خواهد بود بلکه تاثیر آن صد چندان خواهد شد. از این رو  شیوه های نوین آموزشی در سراسر دنیا همیشه به این تلفیق توجه داشته اند .مثلا اگر میخواهند  موضوع بهداشت و نظافت شخصی را به کودک آموزش دهند از نمایش یا نمایش عروسکی بهره می برند. چون تاثیرات آن به مراتب خیلی بیشتر از کلام ساده است از این رو من در این آموزش  سعی میکنم یک نکته کلیدی را مطرح کنم و بعد به چند نمونه از سفال برای این گروه سنی اشاره کنم .

توجه داشته باشید منظور من از اینکه می گویم سفال به خواندن و نوشتن کودکان کمک کند این نیست که مثلا کودک با گل سفال حروف الفبارا درست کند که البته اگر هم این کار را انجام داد ایرادی نخواهد داشت . ولی منظور من این است که گل سفالگری میتواند خیلی از مفاهیم و عبارت هایی که برای کودک شاید درک آن کمی مشکل باشد راحت تر بیان کند. مثلا شما میخواهید مفاهیم بلند یا کوتاه را به کودکان آموزش دهید مطمنا سفال به واسطه اینکه برای کودک جذاب است میتواند این مفهوم را بهتر و بیشتر منتقل کند یا مفاهیم چون گرد – مار پیچ – گود یا همان فرو رفته و…. و در واقع هنر سفالگری زمینه ذهنی کودکان را برای درک مفاهیم را آماده تر میکند.

چند مورد از مفاهیم در سفالگری برای کودکان

در این تصویر می بینید بعضی از این مفاهیم به صورت ساده با گل سفال درست شده اند .کودک به مرور زمان و با درک بهتر از مفاهیم هم به بحث آموزش خود کمک میکند هم مهارت در سفالگری را به دست می آورد.

در این تصویر شما می بینید که کودکان مفاهیم فرو رفته یا گود شده را تمرین میکنند.آنها با فشار دادن دست خود روی گل سفال نقش فرو رفته ی دست خودشان را ایجاد میکنند البته این نوع فعالیت  یک مزیت دیگری هم دارد و آن تمرین دست چپ و راست است به این صورت که کودک بعد از اینکه این نقش فرو رفته را ایجاد کرد بعد میتواند تمرین کند که با دست چپ این کار را انجام داده یا دست راست

در این تصویر کودکان با کمک سفال چند مفهوم را تمرین میکنند اول بحث تخت کردن گل سفال است و در کنار آن نازکی و کلفتی .بعد برش گل و در آخر چیدن تکه های گل روی هم.

وقتی شما قرار است مفاهیم را به کودکان یاد بدهید این مفاهیم در ذهن کودکان بیشتر ثبت میشود تا اینکه از آنها بخواهید فقط بشنوند . در عالم هنذ همیشه این نکته بوده و هست که هنرهای بصری تاثیر بیشتری نسبت به بقیه هنرهای دارند یعنی کودک با دین بیشتر از شنیدن درک میکند . در اینجا یک قدم فراتر هم خواهیم رفت چون کودک نه تنها می بیند و میشنود بلکه به صورت عملی آن مفهیم را انجام میده در این صورت ذهن کودک بیشتر و بیشتر تحت تاثیر قرر خواهد گرفت .

سفالگری برای کودکان 7 ساله قسمت دوم زمینه ای برای قسمتهای بعدی خواهد بود که شما میتوانید به صورت تخصصی تر به هنر سفال کودکان اشنا شوید .