تلفیق موضوعی برای خلاقیت کودکان

از تلقیق موضوع چگونه به خلاقیت برسیم

وقتی بحث خلاقیت به میان می آید ذهن ما درگیر کارهای خاص و عجیب و غریب میشود. در صورتی که خلاقیت بسیار ساده و راحت است به شرطی که   یک مسیر درست قرار گیرد . من در این سایت بارها درباره نقش موضوع در خلاقیت مطلب نوشته ام . اما  این تکنیکی که من میخواهم برای شما بگویم در بین خیلی از هنرمندان و نویسندگان و حتی فیلم نامه نویسان رایج است  و باعث میشود که ذهن خلاق آنها فعال شود. تلفیق موضوعی برای خلاقیت کودکان یک مقاله آموزشی است که من سعی میکنم بیشترین جزئیات آن را برای شما بازگو کنم و مطمن هستم اگر با دقت این مقاله را بخوانید و با تامل به آن نگاه کنید و سپس اجرا کنید بهترین نتیجه در خلاقیت کودکان بدست خواهید آورد .

تلفیق موضوعی چیست ؟

در ابتدا به بحث تلفیق موضوعی می پردازم.  معمولا درهمه هنر ها به مرور زمان جریان تلفیق به گونه های مختلفی نمایان میشود که بزرگترین هنر در این زمینه سینما است که تلفیقی از دهها هنر است از ادبیات و موسیقی گرفته تا نمایش و نقاشی و عکاسی و … موضوع تلقیق موضوعی برای خلاقیت کودکان موضوعی بحث  جدیدی نیست ولی در عالم کودکان این موضوع به گونه های مختلف در حاشیه بوده و کمتر به آن توجه شده. مثلا تلقیق تکنیک آبرنگ با پاستل یک تلفیق ابزاری است.که باعث میشود دو نوع ابزار و همنشینی آنها ذهن کودک را درگیر خود کند. ولی این مقاله به این موضوعات نمی پردازد چون این موضوعات در مقالات دیگر به آن پرداخته شده است.

  من امروز میخواهم  روشی ر با شما در میان بگذارم که در عین سادگی تاثیر زیادی روی کودکان خواهد گذاشت.در واقع تلفیق موضوعی تریکیب از هویت کلی جند موضوع با هم برای به دست آمدن یک موضوع جدید و خلاقانه … برای این منظور  در ابتدا به سراغ طرح موضوعات ساده خواهم رفت . در داستان نویسی یک روش به این صورت است که تعدادی کلمه مطرح میشود و بعد شخص داستان نویس برای آن کلمات شخصیت پردازی خیال پردازی فضا سازی انجام میدهد و از آن یک داستان به وجود می آورد.

مثلا کلمات : کلبه غول -ماهی -باد پاییزی- رودخانه … این چند کلمه قرار است تبدیل به یک داستان شود . شما میبینید این کلمات هیچ ربطی به هم ندارند و قرار است ذهن خلاق و تخیل داستان نویس یک داستان از این کلمات بنویسد که مطمنا بار معنایی نیز خواهد داشت . حال اگر همین کلمات را به افراددیگر بدهند مطمنا داستانهایی که آنها می نویسند با هم اختلاف خواهد داشت و این موضوع نقطه عطف خلاقیت در این روش است. چون هیچ کدام از خلاقیت ها (داستانها) شبیه هم نخواهد بود .

تلفیق موضوع در هنر کودکان

از داستان خارج شویم و به سراغ کارهنری برویم . من در روندآموزش خلاقیت خود به بچه ها از رویکرد آموزشی هنر کودکان تخیل خلاقانه استفاده کردم به همین منظور از بچه ها خواستم کلمه ای که روی تخته خواهم نوشت را نقاشی خطی (بدون رنگ ) بکشند . من نوشتم ماهی همه بچه ها شکل متداول یک ماهی را کشیدند . بعد روی یک برگه دیگر قرار شد کلمه میز را نقاشی کنند آنها باز یک نقاشی خطی از میز را طراحی کردند . حال قرار شد این دو تصویر در هم ترکیب شود و یک چیز جدید و کاربردی به طراحی شود (منظورم از کاربردی یعنی بشود بعد از ساختن از آن استفاده کرد)

حتما تصور همه شما یک میز است که شکل آن به صورت یک ماهی است. کاملا درست است . بچه ها در تلفیق موضوعی موفق بودند و به یک شی رسیدند که کاربردی بود و به گونه ای هم همه میزها تا حدودی با هم اختلاف داشتند کار به همینجا ختم نشد. من از بچه ها خواستم این بار در کاردستی از سه کلمه استفاده کنند و یک جا مدادی بسازند این سه کلمه خرگوش -چتر- قارچ بود .. بچه ها در این موضوع اول کلی طراحی و ایده پردازی کردند و در انتها کارهای جالبی را ساختند . تنوع در نگاه بچه ها تنوع در رنگها و.. کاردستی بچه ها را بسیار متنوع کرده بود .

مشکل اساسی در آموزش خلاقیت به کودکان

تلقیق موضوعی برای خلاقیت در واقع یک نوع تحریک ذهن خلاق بچه ها است. هنرمندان کاریکاتوریست هم از این تکنیک برای خلق کاریکاتور استفاده میکنند ولی چیزی که در هنر کودکان بسیار مهم است روند تداوم این رویکرد برای خلاقیت است. خیلی از مربیان خلاقیت را به جنبه های عملی محدود می کنند در صورتی که یک کودک بایستی به لحاظ ذهنی ذهن خلاقی داشته باشد . بعد به کار عملی برسد. متاسفانه رویکرد آموزشی در بحث خلاقیت یک نوع کپی کاری برای بچه ها است و ما فکر میکنیم خلاقیت فقط این که هر چیزی که ما درست کردیم  بچه ها عین آن را بسازنند .

البته من نمیخواهم تاثیر این کار را منکر شوم ولی میخواهم بگویم این به تنهایی به خلاقیت بچه ها منتهی نخواهد شد . این روش چون جنبه های معما گونه و بازی نیز در آن لحاظ شده است برای بچه ها بسیار جذاب است گاهی چنان به خلاقیت های خود و طراحی های خود می خندند و ذوق میکنند که شاید در هیج هنری نتوانید ببینید .

آیا از این روش در همه درسها و زمینه ها استفاده کنیم ؟

شاید این سوال شما باشد که آیا این روش را همیشه در نقاشی و کاردستی بچه ها اجرا کنیم . من در واقع منظور این نیست که همیشه این کار را انجام دهید. اگر شما در یکی دوجلسه این کار انجام شود و بچه ها موضوع را خوب درک کنند دیگر نیازی نیست که این درس تکرار شود چون بچه ها به صورت ناخودآگاه درگیر آن خواهند شد. در واقع بچه ها باید ماهیت خلاقیت را درک کنند و بدانند هنر خلاقانه در تفکر و تلفیق خلاقانه است اگر این موضوع در شرایط مختلف به بچه ها گوش زد شود بچه ها روز به روز در مسیر بیشتر قرار خواهند گرفت .

مثلا در یک موضوع نیمه چهره خلاقانه که در این سایت هم درس آن را قرار دادم وقتی به بچه ها گفتم شما نیمه چهره خود را به صورت تشبیه  خلاقانه نقاشی کنید و به جای عناصر چهرها از چیزهایی شبیه آن استفاده کنید بچه ها کاملا موضوع را درک کرده بودن و به راحتی انجام دادند . خیلی از مربیانی که در خلاقیت بچه ها موفق نیستند و به مشکل میخورند روی مفاهیم و تکنیک های خلاقیتی کار نمیکنند .مثلا درس امروز یعنی تلقیق موضوعی برای خلاقیت کودکان  که بسیار ساده و خلاقانه است. که حتی شرکت های بزرگ ماشین سازی دنیا از این روش برای طراحی ماشین های خود از تخیل بچه ها استفاده میکنند .

شرکت های بزرگ دنیا و توجه به خلاقیت کودکان

فرض کنید شرکت بنز به بچه ها سه کلمه داده و از آنها خواشته طراحی ماشین انجام دهند این سه کلمه ماشین – یوزپلنگ – چاقو …. در این صورت کارهای تخیلی و بسار جالبی به وجود خواهد آمد که همین طرح ها در اختیار کارشناسان طراحی شرکت قرارمیکیرد و آنها از این طرحها استفاده میکنند . در پایان باز به این نمته اشاره میکنم اگر کلاس خلاقیت دارید و یا میخواهید با بچه ها در کلاس کار خلاقانه انجام دهید به دنیال تقویت  ذهن خلاقانه و رویا پرداز کودکان باشید تا آنها به راحتی بتوانند خلاقیت خودشان را اجرا کنند نه خلاقیت مربی را . این تمرین را خودتان اجرا کنید ونتیجه آن را در واتساپ خودتان به بقیه نشان دهید تا همه بدانند خلاقیت حد و مرز ندارد.