نقاشی حافظه ای در کودکان پیش زبانی
(Memory-based drawings in pre-verbal children)
مقدمه
اگر میخواهید به صورت حرفه و تخصصی نکات مهم و کمتر شناخته شده هنر کودکان را یاد بگیرید اینجا بهترین انتخاب شماست پس با من این موضوع یعنی نقاشی حافظه ای در کودکان پیشزبانی به بررسی نقاشیها یا طرحهایی میپردازد که کودک در سنین خیلی پایین (تقریباً ۱٫۵ تا ۳ سالگی، قبل از تسلط بر زبان گفتاری) میکشد و به نوعی بازنمایی «حافظههای حسی» و «تجربههای اولیه» او هستند؛ یعنی تصاویری که از حسهای بدن، صداها، لمسها، و حتی ریتمها و الگوهای تکراری در ذهن کودک ذخیره شدهاند و بعداً در قالب خطوط، لکهها و نشانههای تصویری بروز میکنند.
در این سن کودک هنوز زبان ندارد تا خاطرات را به واژه تبدیل کند، پس نقاشیهای او اولین راههای بیرونیسازی دنیای درونیاش هستند — نه صرفاً «خطخطیهای بیهدف» که معمولاً تصور میکنیم، بلکه نشانههایی از ساختار ذهنی و حافظه اولیه او.
معمولا مربیان و اولیای کودکان فکر میکند این دوره دوره مهمی نیست و تصور اشتباه این است که کودک در یکی سن خاص باید به نقاشی توجه کند در صورتی که من اعتقاد دارم اگر بخواهید یک کودک به لحاظ ذهنی – حسی – عاطفی – مهارتی و هنری و… رشد کند و در آینده موفق باشد باید به سن یک و نیم سال تا ۳ سالگی که در خیلی از منابع معتبر به آن دوره خط خطی گفته میشود باید توجه کرد .
چرا این موضوع خاص و کمترشناختهشده است؟
. اغلب پژوهشهای هنر کودکان از زمانی شروع میشود که کودک زبان دارد و میتواند «درباره نقاشیاش حرف بزند».
. حافظه پیشزبانی هنوز بهطور گسترده در پیوند با نقاشی بررسی نشده و معمولاً فقط روانشناسان رشد درباره آن صحبت میکنند، نه مربیان هنر.
. بیشتر مربیان و والدین این آثار اولیه را فقط «خطخطی» میبینند و ارزش زیباییشناسی یا شناختی خاصی برایشان قائل نیستند.
. در حالی که این نقاشیها میتوانند الگوهای اولیه خلاقیت، حافظه تصویری و حتی درک ریتم بصری کودک را آشکار کنند.
چرا این موضوع برای شما و مربیان مهم است؟
به مربیان کمک میکند درک کنند که حتی سادهترین خطوط کودک، ریشه در تجربیات زیسته او دارد.
باعث میشود مربی به جای آموزش مستقیم، محیطی فراهم کند که این حافظههای اولیه بتوانند آزادانه بیرون بیایند (مثل بازیهای حسی، صدا، نور، لمس و حرکت).
این رویکرد میتواند نگاه والدین و مربیان را نسبت به «اولین نقاشیهای کودکان» دگرگون کند و به آنها نشان دهد که کودک از همان ابتدا هنرمند است؛ فقط زبانش تصویری است نه کلامی.
نظر کارشناس
به نظرم این موضوع یکی از جذابترین و نادیدهگرفتهشدهترین مباحث در هنر کودکان است. اگر در ایران یا در سطح بینالمللی پژوهشی در این حوزه شروع کنید، میتواند بنیانگذار یک جریان جدید در آموزش هنر باشد؛ جریانی که به جای تأکید بر مهارتهای بیرونی، به بیان درونی و حافظههای حسی کودک توجه میکند.
این میتواند نقطه شروع یک انقلاب فکری در آموزش هنر کودکان باشد .
نقاشی حافظه ای در کودکان پیش زبانی
مطالب پیشنهادی برای شما
۲- درمان اوتیسم کودکان با هنر درمانی
۳- سه مرحله مهم در نقاشی کودکان
۴- تکنیک های حرفه ای برای نقاشی کودکان
